De boekjes uit de wild west reeks Lasso maken een onlosmakelijk deel uit van mijn jeugd. De eerste deeltjes van deze serie kreeg ik als kind cadeau. Eigenlijk werd ik vanaf het begin gefascineerd door de kaftjes van deze boekjes. Vaak stonden de kaftjes niet in verhouding tot de kwaliteit van de tekeningen, maar dat drukte de pret niet. Ik heb uren doorgebracht met het lezen over de avonturen van de cowboys in het wilde westen van Amerika.

Oorsprong van de boekjes
De verhalen die verschenen in de Lasso serie waren van oorsprong niet Nederlands. De verhalen werden veelal in Spanje getekend. Dit gold niet alleen voor de Lasso deeltjes, maar ook voor vergelijkbare series die toen op de markt kwamen, zoals de Victoria reeks. De boekjes werden gemaakt in opdracht van (vaak) Engelse uitgeverijen. In Engeland werden veel verschillende series uitgegeven die vallen onder de zogenoemde pulpreeksen. Amalgamated Press/Fleetway (nu onderdeel van IPC Magazines) had bijvoorbeeld de reeks Wild West Picture Library. De verhalen in de boekjes werden veelal in Engeland geschreven maar door studio's in Spanje en Italië en soms Argentinië getekend. Deze studio's werkten allemaal in opdracht van Fleetway. Dat de deeltjes uit de reeks Wild West Picture Library zijn gebruikt in de Lasso serie die in Nederland werd uitgegeven, toont de vergelijking van de kaftjes hieronder wel aan.
Black Knife wil wraak Redman fury Jacht op de killer Bounty men Buiten deze deeltjes zijn er nog talloze andere voorbeelden aan te dragen waaruit kan worden afgeleid dat de boekjes uit de Engelse series als basis hebben gediend voor de Nederlandse uitgaven. Zo gaf Fleetway ook de reeks Cowboy Picture Library uit. Ook hier zijn kaftjes te vinden die overeenstemmen met latere Lasso nummers. Maar Fleetway was zeker niet de enige die westernstrips uitgaf. Ook bekend is Western Star van de uitgeverij MV Features. Over het bedrijf is weinig te vinden, ook is mij niet bekend vanaf wanneer en tot wanneer de serie gelopen heeft. Een derde uitgeverij was Famepress. Zij gaven de serie Western Trail uit. Ook nu geldt dat er weinig te vinden is van deze uitgever en dus ook over de serie.

Duidelijk is wel dat volgens een bepaald stramien werd gewerkt. Er waren bepaalde kaders waaraan een verhaaltje veelal moest voldoen. Het eerste vereiste was natuurlijk de lengte van het verhaal. De boekjes hebben allemaal 64 pagina's, hierin moesten de schrijvers en de tekenaars hun verhaal kwijt. Ook moest allemaal niet te diepgravend zijn. De boekjes waren duidelijk pulp boekjes die periodiek op de markt werden gebracht. Vaak werd er voor de held van het verhaal ook nog een love-intrest ingeschreven. En inderdaad, vaak krijgt de jongen aan het einde van het verhaaltje dan ook het meisje. Ook de zwervende held was een zeer geliefd personage. Nadat hij had gedaan wat hij moest doen, trok hij verder de wijde wereld in. Maar niet alle verhalen waren compleet verzonnen. De rijke geschiedenis van het echte wilde westen leverde genoeg interessante personen op, waarover geschreven kon worden. In het begin werden vaak nog verzonnen verhaaltjes over authentieke woudlopers gemaakt. Wat later ging men er ook toe over om de levensgeschiedenis van een persoon in het kort te behandelen. Natuurlijk werd het verhaal wel wat simpeler en soms wat romantischer weergegeven dan het leven van de echte hoofdfiguur was geweest.

Tekenaars en schrijvers
Er is niet heel veel bekend over de individuele tekenaars en schrijvers van de verschillende series. Vooral de namen van de schrijvers zijn compleet onbekend. Hierover heb ik niets kunnen vinden. Er is ook geen enkele aanwijzing in de boekjes te vinden wie het verhaaltje heeft geschreven.
Zoals gezegd werden de boekjes getekend in studio's in Spanje, Italië en soms Argentinië. Van de studio's zijn nog wel namen te achterhalen.

Zo zijn in ieder geval de volgende bekend:

  • Ronaldo (Roy) D'Ami studio uit Milaan (D'Ami)
  • Eurostudio (Milaan)
  • Selecciones Ilustradas uit Madrid (S.I. )
  • Giolitti Studio uit Milaan
  • Bardon Art Studio uit Madrid
  • Creacione Editoriales uit Madrid
  • Histiografics uit Madrid
  • Garcia Pizzaro uit Madrid
  • Cartoonstudio uit Rome
  • Cosmopolitan Artists Ltd, Londen

Van sommige tekenaars zijn de namen nog wel te achterhalen. Een tekenaar die mogelijk aan de verhalen van Lasso heeft gewerkt was Jesús Blasco. Deze man werd in Barcelona geboren op 3 november 1919 als de oudste van vijf broers. Hij wordt beschouwd als een van de grote Spaanse striptekenaars van zijn tijd. Hij maakte zijn debuut in 1935 met illustraties in de Spaanse versies van het blad Mickey. In het begin van de jaren 50 begon hij te werken voor Fleetway. Van zijn hand zijn bijvoorbeeld minimaal drie verhalen in de reeks Wild West Picture Library. Dit waren deel 73 (Hot money), deel 86 (The long trail west) en deel 100 (The war maker).
Een andere tekenaar die voor Fleetway aan westerns werkte was de Italiaan Armando Bonato. Hij werkte voor de D'Ami studio's uit Milaan, die veel tekenwerk voor Fleetway deden.

Een tweede naam die genoemd kan worden is die van Alberto Breccia. Hij wordt vaak aangeduid als 'de meester van het zwart en wit'. Hij werd geboren in Montevideo, Uruguay, op 15 april 1919. toen hij drie jaar oud was verhuisde hij met zijn ouders naar Buenos Aires in Argentinië. Hoewel hij oorspronkelijk accountant wilde worden, gaf hij deze studie al snel op om zich volledig op het tekenen te kunnen richten. In 1936 schiep hij zijn eerste personage. In de jaren 50 raakte hij bevriend met een groot aantal Europese tekenaars. Vooral met Italiaanse tekenaars onderhield hij nauwe banden. Zo werd hij erelid van de groep van Venetië. In 1960 begon hij te werken voor Europese uitgevers via de in Madrid gevestigde studio Bardon Art. Hier tekende hij voor Fleetway Publishing afleveringen van de series Spy 13 en Thriller Picture Library. Ook werkte hij aan de reeks Kit Carson en maakte hij afleveringen voor twee andere western reeksen, namelijk Cowboy Picture Library en Wild West Picture Library. Maar op den duur werd hij het zat om steeds maar weer western strips te tekeken. Begin jaren 70 keerde hij weer terug naar Buenos Aires.

Soms staat er op een kaftje de naam van de tekenaar en dat levert de derde naam op. En wel die van Rafael Griera. De kaftjes zijn in ieder geval door hem gemaakt. Niet duidelijk is of hij ook het verhaal heeft getekend. Zijn naam staat in ieder geval wel op een Lasso kaftjes, zoals deel 41 met als titel 'De schrik van Texas', deel 47 'De vechtjas', deel 220 'Colt 45', deel 224 'Woeste Bill', deel 225 'De genadeloze gunman' en deel 231 'Woordbreuk!'.
Zoals gezegd is niet duidelijk of hij ook de inhoud heeft getekend. De stijl van de delen 41 en 47 komen wel overeen, maar die lijkt niet op de tekenstijl die bijvoorbeeld voor deel 220 is gebruikt. Wellicht werd hij alleen ingehuurd om de kaften te verzorgen.
Rafael Griera werd geboren in Spanje in 1934 in Las Palmas de Gran Canaria. Zijn vader had een atelier voor het maken van religieuze beelden in Olot (Girona). Hier ontwikkelde hij zijn eigen artistieke aanleg. Hij studeerde voor een korte periode aan de Escola de Belles Arts d'Olot. Naast schilderen en tekenen maakt hij ook beelden.

Van de overige tekenaars die aan de series hebben gewerkt ontbreekt elk spoor. Hun namen zijn niet bekend, noch hoelang ze aan de reeksen gewerkt hebben. Wel kan je aan de tekenstijl herkennen of een boekje door dezelfde tekenaar is gemaakt (of door dezelfde studio). Vaak worden de personages identiek afgebeeld. Zo lijkt de hoofdpersoon uit het deeltje 'De helse stad' (deel 42) sprekend op de hoofdfiguren uit de delen 41 en 47 van de Lasso serie. Blijkbaar werd een persoon op een standaard manier getekend. Mogelijk omdat het in een redelijk snel tempo moest, want de boekjes waren bestemd voor de massaproductie, zodat men er niet te lang over kon doen.

Uitgaven in Nederland
Lasso no 1 van uitgeverij Nooitgedacht uit 1963 Boekjes in de reeks 'Lasso' werden vanaf 1963 in Nederland op de markt gebracht door uitgeverij Nooitgedacht aan de Herenstraat 41b te Hilversum. Deze uitgeverij gaf wel meer massaproductie boekjes uit, zoals Geheim Agent, Vicky en natuurlijk ook Victoria. De Lasso serie heeft gelopen tot en met 1974. In die 11 jaar werden 421 deeltjes van de reeks door uitgeverij Nooitgedacht op de markt gebracht. In de eerste drie jaren verschenen de deeltjes maandelijks. Na drie waren er dan ook 36 nummers verschenen. Maar in 1966 veranderde dit. Hoewel op de kaftjes nog steeds vermeldt staat dat de boekjes maandelijks verschijnen, kwamen er in dat jaar maar liefst 26 deeltjes op de markt. Blijkbaar ging men de boekjes iedere twee weken uitbrengen. In 1967 nam het aantal toe. Nu verschenen er 57 deeltjes. Op de kaft van nummer 76 (uit vermoedelijk april 1967) staat wel voor het eerst dat de boekjes wekelijks te koop zijn. Vanaf 1968 tot en met 1972 verschijnt er inderdaad iedere week een deeltje. Maar in 1973 begint de serie te zwalken. Dat jaar verschijnen er 31 nummers, waarbij vanaf nummer 404 wordt vermeldt dat de deeltjes nu weer maandelijks verschijnen. In 1974 kwamen nog 11 nummers op de markt, maar daarna was het over met de Lasso serie.
Een jaar later was overigens de Victoria reeks eenzelfde lot beschoren.

Latere series in Nederland
Dit was echter niet het definitieve einde van de boekjes. Door uitgeverij Euridit werden herdrukken van de Lasso serie uitgegeven. Merkwaardig genoeg begint de serie met een hoge nummering, voor zover ik weet allemaal in de 200. De herdrukken werden eind jaren 70 verspreid door Baldakijn. Door deze twee werden begin jaren 80 ook pockets op de markt gebracht. Deze pocketreeks maakte deel uit van de serie Maxi Strip. Naast wild west verhalen verschenen ook oorlogsverhalen in de serie die veelal uit de Victoria serie stamden. De wild west verhalen kwamen grotendeels uit de originele Lasso reeks. De pockets over het wilde westen hadden als naam Western Maxi Strip.